Energieplanologieeen reisverslag uit een nieuw vakgebied
Hoe zet je de Omgevingswet in om ruimtelijke opgaven te laten passen in het energiesysteem van de toekomst? Wij zoeken het samen met gemeenten en regio's uit en delen onderweg wat we leren.
“Zie netcongestie niet als probleem, maar als vliegwiel.”
Gemeenten bouwen woningen, verduurzamen wijken en maken ruimte voor bedrijven. Steeds vaker loopt dat vast op het stroomnet. De Energiewet houdt gemeenten buiten de energievoorziening. Toch hebben ze via de Omgevingswet meer in handen dan vaak gedacht.
Op deze site houden we bij wat we tegenkomen. Welke instrumenten werken, waar het juridisch schuurt en wat gemeenten al doen. Geen afgeronde leer, wel een route met tussenstops. Elke paar weken komt er een update bij.
Reisverslag
Laatste updates
De route tot nu toe
Waar we zijn geweest
Werksessies RES-regio NML
Met planologen, juristen en energieadviseurs bouwstenen gemaakt voor visie, programma en omgevingsplan.
Nulmeting in Noord- en Midden-Limburg
Hoe staat energie er nu voor in visies, programma's en omgevingsplannen? Een eerste foto van een hele regio.
Inspiratiesessie Noord- en Midden-Limburg en Zuid-Limburg, Maastricht
Juridische kansen voor netbewust ontwikkelen onder Omgevingswet en Energiewet, toegepast op casussen van gemeenten uit de regio. Met de provincie en Enexis aan tafel.
Inspiratiesessie Noord- en Midden-Limburg, Venlo
Netcongestie en netbewust ontwikkelen, met de gemeenten uit de RES-regio. De opmaat naar de werksessies.
Dordrecht: van voorbereidingsbesluit naar omgevingsplan
Na een voorbereidingsbesluit voor energieopslag legt Dordrecht de voorbescherming vast in het omgevingsplan zelf, met een vergunningplicht en weigeringsgronden voor energieopslagsystemen. Lees meer
Hoeksche Waard: drie sporen tegelijk
Een voorbereidingsbesluit voor energieopslag en data- en rekencentra, beleidsregels eerder aanvragen, en beleidsregels netbewuste nieuwbouw die nu in ontwikkeling zijn. Lees meer
Inspiratiesessie Energieregio Rotterdam–Den Haag
Omgevingswet en Energiewet naast elkaar gelegd, met een eerste casus.
Werksessie 1 Rotterdam–Den Haag
Vragen en input van gemeenten opgehaald voor de regionale aanpak.
Werksessie 2 Rotterdam–Den Haag
Een beslistool voor energieslurpers en een uitgewerkte gemeentelijke casus.
Volgende halte: twee handreikingen
De landelijke handreiking (in opdracht van RVO) en de regionale handreiking voor Rotterdam–Den Haag worden opgeleverd. Zodra ze openbaar zijn, linken we ernaar.
Grasduinen
De gereedschapskist
Elk instrument met de wettelijke grondslag, wat je ermee kunt en bij welke rol het past. Filter op wet, rol of stap in de groeiroute.
Groeiroute
Begin met wat nu al kan
Eerder aanvragen benutten
Zonder wetswijziging direct te zetten. Maatschappelijk urgente projecten krijgen via het prioriteringskader van de ACM eerder een transportverzoek, met een bestuursverklaring van de gemeente.
Energie in de beleidscyclus
Een energieparagraaf in de omgevingsvisie, concrete afspraken in een energieprogramma, en regels in het omgevingsplan.
Een vaste energietoets
De gevolgen voor het energiesysteem standaard meewegen, met advies van de netbeheerder, naar het voorbeeld van de watertoets.
Woordenlijst
Termen die je onderweg tegenkomt
- Energieplanologie
- Energieplanologie gaat over het inzetten van de instrumenten uit de Omgevingswet door decentrale overheden, om in samenhang met de instrumenten uit de Energiewet de opgaven in de fysieke leefomgeving te realiseren en in te passen in het energiesysteem van de toekomst. Ook wel omgevingsrechtelijk sturen op energie (ORSE) of netbewust sturen genoemd.
- Niet-mee-bemoeien-bepaling
- Artikel 6.12, eerste lid, Energiewet. Raad en staten mogen geen regels stellen over productie, transport, opslag of levering van energie in het belang van de energievoorziening.
- ETFAL
- Evenwichtige toedeling van functies aan locaties. De ruimtelijke grondslag waarop gemeenten sturen, in plaats van de energievoorziening zelf.
- Eerder aanvragen
- Werkwijze waarmee een initiatief zonder omgevingsvergunning al een transportverzoek met voorrang kan doen, op basis van gemeentelijke bewijsstukken.
- BOPA
- Buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Een activiteit in strijd met het omgevingsplan, beoordeeld op ETFAL (artikel 8.0a, tweede lid, Bkl).
- Congestieverzachtend
- Een project dat de druk op het net verlaagt. Kan in de prioritering van de ACM voorgaan op andere maatschappelijke projecten.
- Netbewust bouwen
- Ontwikkelen binnen de capaciteit van het bestaande of voorziene net, bijvoorbeeld met een netbudget per woning.
- Energieprestatienorm
- Norm op gebiedsniveau in het omgevingsplan voor het maximale effect van een ontwikkeling op het net. Werkt op een ander niveau dan de BENG-eisen uit het Bbl.
- Gebiedsenergieplan
- Plan waarmee een ontwikkelaar of een gezamenlijk proces laat zien hoe een gebied aan de energieprestatienorm voldoet.
- RPE
- Regionaal Programma Energiesysteem. Regionale afstemming van programmering en prioritering met provincie en netbeheerder.
Over dit reisverslag
Onderweg met
energieplanologie.nl is een initiatief van Team Energie van FLO Legal. De inzichten komen uit het werk met de regio's en partners hieronder. De standpunten op deze site zijn van FLO Legal.
RES-regio Noord- en Midden-Limburg
Werksessies en nulmeting, januari tot juli 2026.
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
Opdrachtgever van de landelijke handreiking energieplanologie.
Energieregio Rotterdam–Den Haag
Regionale handreiking en werksessies, najaar 2026.
Nationaal Programma RES
Kennisdeling over het energiesysteem en de leefomgeving.